Skarga kasacyjna w sprawach o rozwód i alimenty - odwołanie, apelacja - ich możliwość?



Wyobraźmy sobie, że w pewnej sprawie rozwodowej i w sprawie o alimenty zapadł wyrok sądu II Instancji. Czy od takiego wyroku można się odwołać? Czy wyrok ten natychmiast jest prawomocny? Czy za jakiś czas będzie można zmienić treść wybranych punktów orzeczenia wydanego przez sąd? Czy wyrok sądu II Instancji jest wiążący na zawsze?


Obecne przepisy prawne nie przewidują możliwości wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku wydanego przez II Instancję. Skargę taką jeśli chodzi o sprawy rozwodowe i sprawy o alimenty wyklucza kodeks cywilny. Innymi słowy, wyroki wydane przez sądy apelacyjne są ostateczne. Z uwagi na to Sąd Najwyższy nie zajmuje się już rozstrzyganiem tego typu spraw.


Zmiana likwidująca możliwość składania przez strony skarg kasacyjnych weszła w życie w roku 2000. Nowe przepisy wykluczają ponadto orzekanie Sądu Najwyższego w tym przedmiocie. Orzeczenia SN, które można spotkać w Internecie pochodzą sprzed wspomnianej zmiany. Nowe przepisy (poza uniemożliwieniem skargi kasacyjnej), nie zmieniły prawie niczego w orzecznictwie rozwodowym i alimentacyjnym, dlatego większość orzeczeń SN sprzed roku 2000 nie straciło na aktualności.

Wyrok wydany przez sąd apelacyjny czyli II Instancji, z chwilą jego ogłoszenia staje się prawomocny! Inaczej mówiąc, dzień, w którym wyrok jest ogłaszany jest datą rozwiązania związku małżeńskiego. W tym samym dniu między stronami powstaje rozdzielność majątkowa, jeśli wcześniej nie ustanowiono jej w drodze umowy lub na drodze sądowej.


W przypadku gdy nie została złożona apelacja od wyroku wydanego przez sąd I Instancji, wyrok ten uprawomocnia się 21 dni od jego ogłoszenia.

Czy można wnosić o zmiany w prawomocnym wyroku sądowym?


Uprawomocnienie się wyroku w zasadzie zamyka postępowanie sądowe w danej sprawie. Istnieją wyjątkowe sytuacje, w których można wznowić zakończone postępowanie sądowe. Dzieje się tak wtedy, gdy wyrok uzyskano przez przestępstwo lub jest oparty na fałszywym dokumencie. Zakończone prawomocnym wyrokiem sprawy sądowe wznawia się w specjalnym trybie.


Skarga o wznowienie od wyroku orzekającego rozwód jest niedopuszczalna, gdy choć jedna ze stron po uprawomocnieniu się wyroku zawarła kolejne małżeństwo.


Domaganie się zmiany orzeczenia rozwodowego lub alimentacyjnego w zwykłym postępowaniu sądowym, to znaczy nie w trybie wznowienia postępowania, możliwe jest wtedy, gdy od ostatniego orzeczenia wydanego w danej sprawie zaszła istotna zmiana okoliczności. Ale zmiana taka nie może dotyczyć winy za rozkład pożycia.


Można natomiast wnieść powództwo dokonanie zmian orzeczenia rozwodowego w zakresie alimentów, sprawowania władzy rodzicielskiej, a także kontaktów z dzieckiem. Zmiany dotyczące alimentów, to podniesienie, obniżenie lub uchylenie tego świadczenia. Zmiany w zakresie sprawowania władzy rodzicielskiej mogą dotyczyć osoby, która opiekuje się nieletnim. Zmiany w zakresie kontaktów z dzieckiem mogą dotyczyć harmonogramu spotkań.

Kiedy i w jakich sytuacjach można ubiegać się o zmiany w prawomocnym wyroku rozwodowym dotyczące wymienionych wyżej kwestii?


Przepisy nie określają tu konkretnych terminów, natomiast jasno wynika z nich, że aby takie zmiany były możliwe, muszą zmienić się okoliczności. Sąd rozpatrując powództwo o dokonanie zmian w prawomocnym wyroku nie zajmuje się całą sprawą od początku. Zadaniem sądu jest skupienie się na faktach związanych ze zmianą okoliczności, jaka zaszła w stosunku do wydanego wcześniej i uprawomocnionego wyroku. Nie warto więc wnosić o zmiany zaraz po uprawomocnieniu się pierwszego orzeczenia sądowego.

Uwaga!


Nowej sprawy o alimenty, władzę rodzicielską lub kontakty z dzieckiem nie należy traktować jako sądu III Instancji. Prawomocny wyrok w danej sprawie został już wydany. Z wnioskiem o zmiany w wyroku lepiej wstrzymać się do czasu, gdy zaistnieją okoliczności wymagające ich dokonania przez sąd.


Adwokat Katowice, Wodzisław Śląski, Jastrzębie-Zdrój - Mecenas Patryk Riedel